Het leek zo’n goed idee om de grootschalige opruiming aan te pakken door met het simpelste klusje te beginnen. Mijn financiële administratie gaat terug tot ver in de vorige eeuw en wettelijk hoef je al die papieren niet langer dan zeven jaar te bewaren. Dat zijn tien ordners die ik zomaar weg kan kieperen. Een hele boekenplank.

En zo had ik het ook moeten gaan. Ik had het allemaal blind in een vuilniszak moeten proppen. Maar één moment van zwakte, één blik in de ordner van 2001 en ik ben verloren.

Nu zit ik hier omringd door bonnetjes, bankafschiften en creditcardoverzichten. Wat voor een ander betekenisloze facturen zijn, zijn voor mij dagboekaantekeningen. Aan de hand van mijn financiële gegevens kan ik feilloos mijn leven van elf jaar geleden reconstrueren. Hoe langer ik tussen de papieren graaf, hoe scherper de beelden uit het verleden doorkomen.

Administratie 2001

Nederland was in 2001 nog net iets minder geprivatiseerd en geglobaliseerd. We betaalden in guldens, ING was Postbank, SNS was Reaal, Agis was Anova. Persoonlijk ging het me voor de wind. Een vast contract bij de VPRO en daarnaast genoeg tijd om flink bij te verdienen met het regisseren van commercials. Ik had een eigen productiemaatschappij waarmee ik een eerste speelfilm bij elkaar droomde. Het was de tijd waarin we alles nog op 16mm film draaiden en VHS-kopieën maakten om thuis de rushes te kunnen bekijken.

Met mijn verdiensten ondersteunde ik liefdevol Rotterdamse restaurants en kledingzaken die allang niet meer bestaan. Ik ging nog naar de kapper, en naar concerten van K’s Choice tot George Clinton en ik bedacht regelmatig excuses om naar het buitenland te gaan. Vakantie in Italië, met een clubje vrienden naar de Grands Prix’ van Barcelona en Monza, een weekje trekken door Ierland ter voorbereiding van een film, een maand naar Florence om rustig een scenario te schrijven. Het kon niet op. Alles in de ordner van 2001 ademt een grote belofte, waarvan maar weinig is ingelost, vrees ik. Of laten we zeggen dat het anders is gelopen. In mijn herinnering schijnt de zon. De wolken kwamen kennelijk pas later.

Terwijl de tastbare bewijzen door mijn handen glijden weet ik weer precies hoe je van Albergo Iolanda in Santa Margherita Ligure naar het strand moest lopen. Ik hoor een ober de complete menukaart van Ristorante Cavallino in het Engels vertalen alsof het een lang gedicht van Gabriele d’Annunzio is. Zijn dictie was perfect, zijn performance wat aan de saaie kant, maar bloedserieus. En wij proberen om niet te lachen. Ik hoor de wespen bij het zwembad van Hotel San Lino in Volterra en ik weet weer hoe het rook aan de oude haven van Cascais toen ik daar op 16 juni 2001 30.000 Escudo’s pinde.

Estoril vanuit Cascais

Ik kijk opnieuw in de holle ogen van de domme koe die met haar aftanse Ford Escort tegen mijn Volvo P1800 aanschurkte op de Willemsbrug en in het voorbijgaan een monster van de antieke witte lak nam. Over de hele breedte van de auto. Zestienhonderd gulden schade.

Mijn administratie geeft me direct toegang tot een wereld die er niet meer is en ik word ter plekke bevangen door de angst dat die wereld voorgoed verdwijnt als ik alles weggooi. Deze kassabonnetjes zijn immers sleutels tot mijn herinneringen.

Maar sommige dingen ben ik nu al totaal kwijt. Wat deed ik op 11 juni 2001 in Diergaarde Blijdorp? Er komt niks boven. Blanco. En daarmee vraag ik me direct af hoe waardevol herinneringen eigenlijk zijn als je een kassabonnetje nodig hebt om ze terug te halen.

Wat werkelijk waardevol is zou zo’n banale hulp niet nodig moeten hebben. De ober in Maranello heeft zich verankerd in mijn geheugen en is een vaste waarde in de categorie ‘restaurantanekdotes’. En als ik in Santa Margharita Ligure ben, weet ik vast de weg naar het strand weer heel makkelijk te vinden. Vanaf nu moesten mijn herinneringen zich maar zelfstandig zien te redden. Tijd om op eigen benen staan. Survival of the fittest. Wat het niet redt wordt vergeten.

Met die geruststellende gedachte haal ik alle papieren van 1997 tot en met 2004 door de shredder. En volgend jaar, als de zeven jaar bewaarplicht voor de belastingdienst is verstreken, gaat de administratie van 2005 er ongezien achteraan.